رابطه بازی های گروهی با مهارتهای اجتماعی در کودکان

کودکان بازی می کنند ، بازی برای فرار از واقعیت و آدمی آن گاه که دوره کودکی را پشت سر می گذارد ، برای فرار از واقعیت تلخ زندگی در حین بیداری به یک بازی فکری اشتغال می ورزد که نزد مردم عادی ، از خیالبافی فراتر است . اما در افرادی خاص ، به رویای هنرمندانه و سرانجام به هنر و آفرینش هنری منتهی می شود ( فروید به نقل از محمدی ، 1381 ، ص 21 ) .

موجودات را از آن جهت پویا و زنده گویند که دارای حرکت و فعالیت هستند و دائماً در حال رشد و تغییرات می باشند . پس بازی برای یک دوره یا سن خاصی یا اصلاً فقط مختص انسان نیست . از دنیای بچه های دیروز تا عصر متنوع و پویای امروز ، زمانی گذشته است و بازی ها نیز همانند جنبه های دیگر زندگی ، دچار تغییرات و تحولات خاص شده اند . اگر چه شیوه های بازی و اسباب بازی ها نیز تغییر یافته اند ولی همچنان بازی لازمه دوران کودکی است و به قولی کودک بدون دوران باز ی، کودک بدون دوران زندگی است . کودکان به کمک بازی انرژی اضافی خود را تخلیه می کنند ، با استفاده از بازی رفع خستگی می کنند ، مسایل و مشکلات عاطفی خود را حل می کنند . موجبات ارضای تمایلات خود را فراهم می کنند و در جنبه های جنسی و ذهنی رشد می یابند و برای خوب زیستن در محیط اجتماعی آماده می گردند(محمدی فرح ، 1383 ) .

بازی وسیله ای طبیعی برای بیان و اظهارات « خود » کودک است . « آلفرد آدلر » روانشناس معروف می گوید : « هرگز نباید به بازی ها به عنوان روشی برای وقت کشی نگاه کرد » و یا « گاری لندرث » اظهار می دارد که بازی کردن برای کودک مساوی است با صحبت کردن برای یک بزرگسال . بازی و اسباب بازی ، کلمات کودکان است . متاسفانه هیچ وقت تعریف واحد و جامی در مورد بازی وجود ندارد . کسانی که علاقه مند به بازی می باشند ، معنای روشنی از کلمه ی بازی در دست ندارند . تنها تعریفی که اغلب بدان استناد می شود از اریکسون است که می گوید « بازی عملکرد خود است ، کوششی جهت هماهنگ کردن فرایندهای جسمی و اجتماعی خویشتن » برای درک بیش تر و بهتر دنیای کودکان می باید آن ها را در هنگام بازی مورد مشاهده قرار داد . آن ها از طریق بازی ، احساسات ، ناکامی ها و اضطرابهای خویش را بیان می دارند . در نتیجه بازی ها برای درمانگران وسیله ی مناسبی هستند تا به دنیای کودکان وارد شوند و بدان طریق آن ها را بهتر بشناسند و به مشکلات آن ها پی ببرند (آرین ، 1378، ص 7 ).

کودک را باید برای زندگانی اجتماعی تربیت نمود ، زیرا در کودک توان بالقوه اجتماعی بودن موجود است و صرفاً همنشینی با دیگران باعث به فعل در آمدن توان بالقوه اجتماعی کودک می شود . همنشینی با دیگران می تواند بصورت بازی انجام شود و در این هنگان بازی علاوه بر تکامل نیروهای جسمی و عقلی کودک باعث می شود تا او در مورد پرورش ویژگی های اخلاقی خود نیز به موفقیت هایی نایل شود . دلیل این امر آشنایی کودک با ویژگی ها و خصوصیات همکاری ، همیاری ، بردباری ، راستگویی ، یکدلی ، وابستگی گروهی ، استقلال و توجه به حقوق دیگران از طریق بازی است ( مهجور ، 1378 ، ص 76 ) .

از نظر « آدلر » بازی کودک نوعی وقت کشی نیست بلکه اشتغال به حرفه است که باعث مهارت و شکوفایی استعدادهای اجتماعی افراد می گردد . کودک از طریق بازی و همانند سازی خود با بزرگسالان تصویر خود را به عنوان شهروندی که باید مسئولیت ها و نقش های مناسبی را در یک نظام اجتماعی به عهده گیرد ، گسترش داده و به عنوان شخصیتی موجود و مستقل در یک جامعه آزاد جلوه گری کند ( همان، ص 80 ) .

یکی از ویژگی های بازی جمعی ، مشخص و روشن بودن هدف بازی و هماهنگی نقش ها با یکدیگر است که در سنین اولیه این امر برای کودکان آسان نیست ، اما بتدریج این مهارت را بدست خواهند آورد . کسب این مهارت به مقدار زیادی بستگی به رشد ذهنی کودک دارد یعنی همزمان با رشد ذهنی و جسمی کودک ، او توانایی های پیچیده ای در زبان و ذهن بدست آورده و این خود او را قادر به آشنا شدن با مقررات بازی می نماید ( همان ، ص 83 ) .