مقاله پیش بینی راهبردهای مقابله با استرس بر اساس دشواری های تنظیم هیجان در دانش آموزان

پیشبینی راهبردهای مقابله با استرس بر اساسدشواری های تنظیم هیجان در دانش آموزان

آتوساصادقپور ،[1]مهردادمحمودی [2] ،میثمشریفی[3]

مقدمه

در هر موقعیت فشارزا،راهکارهای متعددی مانند کنار آمدن، مهار کردن، غلبه کردن و یا تحمل موقعیتی کهفراتر از نیروهای فرد ارزشیابی شده است مورد بررسی قرار می گیرد. زمانی که شخصی دست به کاری می زند و متوجه می شود کهاین کار در راستای اهداف خویشنبوده است، هیجانات به وجود می آیند (لازاروس، 1991). با این وجود تواناییکنترل هیجاناتش یکی از مهم ترین قابلیت ها است که باید آموخته شود. در واقع تنظیمهیجانی تنها سرکوب هیجان ها نیست، بلکه شخص نباید همیشه در یک حالت آرام و ساکن ازبرانگیختگی هیجانی قرار داشته باشد. در عوض تنظیم هیجانی، شامل فرایندهای نظارت وتغییر تجربیات هیجانی شخص است(تامسون، 1994). تنظیم هیجانی به عنوان فرایند آغاز،حفظ، تعدیل و یا تغییر در بروز، شدت یا استمرار احساس دورنی و هیجان مرتبط بافرایندهای اجتماعی-روانی، فیزیکی در به انجام رساندن اهداف فرد تعریف می شود( ویمزو پینا، 2010). تنظیم هیجان به عنوان یکی از متغیرهای روانشناختی، مورد توجهبسیاری از پژوهشگران قرار گرفته است( برای مثال گلمن، 1995؛ شاته و همکاران، 1998؛مایر، کاروسو و سالووی، 1999). هیجانات دارای کیفیت بالایی هستند به این صورت کهمی توانند باعث واکنش مثبت یا منفی در افراد شوند. اگر متناسب با موقعیت و شرایطباشند باعث واکنش مثبت و در غیر اینصورت باعث واکنش منفی می شود. بنابراین زمانیکه هیجانات شدید می شوند یا طولانی می شوند و یا با شرایط سازگار نیستند آن زماننیاز به تنظیم کردن آنها لازم است(گروس، 1998). شواهد زیادی نشان می دهد که تنظیمهیجانی با موفقیت یا عدم موفقیت در حوزه های مختلف زندگی مرتبط است(شاته، مالو،تورستنسون، بولار و روک، 2007؛ جاکوبس و همکاران، 2008). تنظیم هیجان نقش مهمی درسازگاری فرد با وقایع استرس زای زندگی دارد( آیسنبرگ، فابس، گاسری و ریسر، 2000).

شیوههایی که انسان ها در برخورد با فشارها، ناکامی ها، ناامیدی ها و شکست ها به کار میبرند، شیوه مقابله با استرس نام دارد( اکبرزاده، 1378). شیوه های مقابله عبارت استاز تلاشهای شناختی و رفتاری برای برآورده ساختن خواست های بیرونی و درونی کهمعمولا این تلاش ها آگاهانه است(اکبرزاده، 1378). لازاروس و فولکمن در( 1984 بهنقل از کلینکه، 1380) سه شکل کلی مقابله را مشخص کرده اند، که عبارتند از: شیوهمسأله مدار( مقابله متمرکز بر مشکل)، شیوه مقابله هیجان مدار( مقابله متمرکز برهیجان) و شیوه مقابله اجتناب مدار( مقابله متمرکز بر اجتناب). شیوه یا مجموعه شیوههایی که طی آن فرد به منظور کاهش یا حذف پیامدهای ناخوشایند استرس، سعی می کند برعامل استرس تسلط یابد، شیوه مقابله ای مسأله مدار نام دارد. در مقابله هیجان مدارفرد برای مهار واکنش های هیجانی مرتبط با استرس شیوه هایی به کار می گیرد و درمقابله اجتناب مدار فرد سعی می کند از عامل استرس دوری کند. به عقیده شریدان ورادماخر (1992) اجتناب، دوری عینی از عامل استرس و انکار ذهنی از عامل استرس است.

سطحپایین تنظیم هیجانی ناشی از ناتوانی در مقابله مؤثر با هیجان ها و مدیریت آنهااست، ناتوانی در مدیریت هیجان ها باعث می شود که فرد در موقعیت های استرس زا ازراهبردهای مقابله ای نامناسب استفاده کند. افرادی که تنظیم هیجانی پایینی دارند،در پیش بینی خواسته های دیگران توانایی کمتری دارند. آنها فشارهای محیط را درک نمیکنند و هیجان های خود را به خوبی مهار نمی کنند و در نتیجه در مقابل وقایع مقاومتکمتری نشان می دهند(ترینداد و جانسون، 2002).

بررسیها نشان داده اند که چنانچه نوجوان به راهبردهای مقابله ای کارآمد مجهز نباشد وتوانایی کمی برای درک هیجان های خود و دیگران داشته باشد، در برخورد با فشارها وبحران های دوران نوجوانی توان کمتری خواهد داشت و مشکلات رفتاری بیشتری را به صورتپرخاشگری، افسردگی و اضطراب نشان خواهد داد( الگار، آرلت و گراوز، 2003؛ ترینداد وجانسون، 2002؛ سیاروچی، دین و اندرسون، 2002؛ ویندل و ویندل، 1996).

باشناخت دقیق تر دشواری های تنظیم هیجانی و چگونگی تأثیر آن در به کار بردنراهبردهای مقابله ای می توان الگوهای کارآمدتری برای پیشگیری و درمان اختلال هایرفتاری و روانی در کودکان و نوجوانان در نظر گرفت. از این رو پژوهش حاضر پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش پیش بین مولفه های دشواریهای تنظیم هیجانی در سبک های مقابله با استرس انجام شد .