مشکلات آموزش و کتب درسی زبان انگلیسی مقطع راهنمایی

مشکلات آموزش وکتب درسی زبان انگلیسی مقطع راهنمایی

شاید دیگر بحث و صحبت کردن در موردمشکلات ظاهری وبرخی ساختهای مورد استفاده درکتب زبان انگلیسی مقطع راهنمایی چیزی جز تکرار مکررات نباشد نکاتی واضح که نه دانشآموز را به سر شوق می آوردو نه رغبتی در معلم برای مطالعه ایجاد میکند.

شاید علت اصلی این نقیصه را بتوان در عدم توجه به مبانی نوین روانشناختی وزبان شناختی آموزش زبان خارجی دانست.در جای جای کتاب میتوان به تاکیدی مبهم برروانشناسی رفتارگرا و زبان شناسی ساختگرابرخورد کرد.تاکید بر نظریاتی که دوران اوجخود را طی کرده اند و دست آخر مغلوب نظریات جدیدتر شدند البته لازم به ذکر است کهما در اینجا نه میخواهیم و نه خود را در مقامی میدانیم که از مکتبی خاص جانبداریکرده و یا در رد دیگری چیزی بر زبان آوریم.ولی شاید با یک قیاس ساده بتوانیم عمقمشکلاتی را که ناشی از عدم توجه به یافته های جدید در هر رشته ای را نشاندهیم/بیایید تصور کنیم که مثلا در 1950 کوهی را به عنوان بلندترین کوه جهان بهمردم جهان معرفی شده است اما در کتب جغرافی مصوب یک نظام آموزشی همچنان اورست رابلندترین کوه بداند و بر درستی آن اصرار ورزد حال چه برداشتی از آن نظام خواهیمداشت؟ممکن است که این تمثیل فرضی دقیقا منطبق بر شرایط موجود ما در آموزش زباننباشد ولی وجود تمرینات شفاهی وتاکیید بر حفظ مکالمه ها وارایه قوائد صرف وفرمتدرس ها تنها روش را از دبیر مربوطه میطلبد.باشد شاید که به تحقیق بر نگارندگان ودفتر تدوین که بدون شک دارای اعضایی فرهیخته ومسلط بر رشته خود میباشنددرستی اینرویکرد و اثر بخشی آن اثبات شده باشد ولی چه خوب بود که این روش هم به درستی اجرامیشد و امکانات آن در اختیار قرار میگرفت تا بدین طریق بر تمامی تحقیقات انجامگرفته در رد روشهای رفتارگرا محور و ساختگرا و در تایید رویکردهای جدید خط بطلانمیکشیدیم و بدین ترتیب اصرار خود را بر آنها توجیه میکردیم.ولی متاسفانه امکاناتاین هم فراهم نیست برای مثال برای جنبه بصری تمرینات تنها به تصویریک نوار کاست دربالای تمرینات oral drillsکه اخیرا به تصویر یک CD تغییریافته است بسنده کنیم دیسکهای که باید به همراه کتب درسی میبود و در آن دانش آموزفرصت آنرا داشت که صدای یک گویشور(Native)زبان مبدا را بشنود.

متاسفانه گاهي نیز به نظر میرسد که ما سعی کرده ایم پیش از هرچیز زبان را ازفرهنگ جدا کنیم و چه بسا این مرزبندیها را پررنگتر نشان دهیم و سپس به تالیف کتبآموزش زبان خارجی همت گمارده ایم/خطوطی که تا حد اسامی موجود در کتاب پیش رفته اندپس چگونه بتوانیم از دانش آموزان انتظار داشته باشیم که به یادگیری زبانی علاقهنشان دهدکه نه تنها در کتابش نه تنها چیزی از فرهنگ زبان مقصد برداشت نمی کند بلکهحتی اسمهای متداول گروه همسالان خود را نیز در آن نمی یابد ولی هرگاه که همان دانشآموز به خانه میرود و تلویزیون را روشن میکند هم اسم ها را میشنود و هم زندگی وفرهنگ آنها را میبیند پس چرا صدا و سیما را مواخذه نمی کنیم که فرهنگ غرب را درفیلمها و سریال هایی که دوبله میکند نشان میدهد؟شاید در پاسخ اینگونه بشنویم کهاین امری طبیعی است البته این جوابی منطقی است و با نیم نگاهی به گسترش وسائلارتباط جمعی وظهور پدیده دهکده جهانی این امر ناگزیر است و تصور آنهم نمی رود کهطبعات منفی در پی داشته باشد پس حال این سوال مطرح میشود که چرا کتاب های درسی زبانانگلیسی را تا این حد محدود کرده ایم که کوچکترین ردپایی از فرهنگ غالبو وابسته بهآن زبان را در آنها بر جای نگذاشته ایم؟در نهایت نیز آیا تا به حال فکر کرده ایمکه در تدریس زبان مقطع راهنمایی کدامیک از مهارت های زبانی را دراولویت اول قرارداده ایم؟شاید با نگاهی به کتب دوره راهنمایی با اطمینان بگوییم که مهارت مورد نظربیان و صحبت کردن است واین هم نکته ایست که قالب کتاب موید آنست چراکه در توالیمطالب هم این اولویت بندی ها نمود پیدا میکند در حالیکه در کتب زبان دوره متوسطه این خط مشی به کلی تغییر مییابد و مکالمات بهآخر دروس موکول میشود و مهارت خواندن وقت وتلاش بیشتری را از دانش آموز میطلبدولی چه بهتر می بود که لااقل یکی راپیرو دیگری قرار می دادیم ویا اولین مقطعآشنایی دانش آموز با زبان را پیش زمینه ای برای مهارتی که از منظر ما دارای اولویتبرتری است قرار میدادیم.

حال شاید تنها ماده لازم برای بهبود وضعیت آموزش زبان انگلیسی را بتوان درقالب تغییر در رویکردها و رجوع به یافته های جدید این مهم یافت رویکردی که در آناصول و فاکتورهای بلا منازع و تاثیر گذار در آموزش زبان مانند دوره بحرانیcritical period را هم مد نظر قرار دادکه به فراخور آن سن مناسبدانش آموزان را برای زبان آموزان را هم مورد توجه قرار دهیم که ما تنها به اشارهبه نام آن بسنده کردیم چون نیازمند کار کارشناسانه دراین راستاست ولی تمامی اینوارد نمایانگر پیچیدگی و قابل بررسی بودن مسئله آموزش زبان از دیدگاهها و جنبه هایمتفاوت است.

کورش کریمی ازسریش آباد