حشرهای که با مغز میبیند

تقریباً 80 درصد ادراک ما از محیط، بستگی به حس بینایی دارد، اما به تازگی یک تحقیق، سؤالی چالشبرانگیز را در این مورد به وجود آورده است: «نقش مغز در بینایی مهمتر است یا نقش چشم؟»

یافتههای اخیر نشان میدهد احتمالاً مغز یک نوع حشره میوهخوار نقش مؤثرتری در سیستم بینایی این حشره نسبت به چشم او ایفا میکند؛ بنا بر آخرین مطالعات انجام شده روی این حشره، توانایی مغز در ایجاد تصاویر واحد و پیچیده از اطلاعات نوری دریافت شده بسیار مهمتر از تأثیر اندام بینایی یا چشم است.

محققان دانشگاه ویرجینیا به این نتیجه رسیدهاند که مغز لاروهای این نوع حشرات میوهخوار با کمک چشمهای خیلی ابتدایی آنها که تنها 24 گیرنده نوری دارند، تصاویر واضحی از دنیای پیرامونی در اختیار آنها قرار میدهد.

لازم به یادآوری است که چشم انسان بیشتر از 125 میلیون گیرنده نوری دارد؛ نور کافی یا همان ورودی لازم امکان تبدیل دادهها به تصویر را برای مغز نسبتاً بزرگ این حشرات فراهم میکند.

بری کوندرون، نوروبیولوژیست از دانشگاه ویرجینیا معتقد است این یافتهها تصور انسان از دیدن را دگرگون خواهد کرد؛ نتایج تحقیقات حاکی از آن است که در فرآیند دیدن، دادههای ورودی به اندازه تجزیه و تحلیل مغز اهمیت ندارند؛ در این مورد به خصوص، مغز لارو این حشره این قابلیت را دارد که حداقل دادههای ورودی بصری را تجزیه و تحلیل کند.

آغاز تحقیقات، جمعی از دانشجویان پروفسور کوندرون در حین انجام یک آزمایش کاملاً متفاوت روی سیستم عصبی این حشرات، متوجه رفتار شگفتانگیز آنها شدند؛ آنها سپس یکسری آزمایشات تجربی را برای تخمین میزان بینایی لاروهای حشرات میوهخوار انجام دادند.

آزمایشات نشان داد زمانی که یک لارو را ته ظرف مخصوص آزمایشگاهی مهار میکنند؛ سایر لاروها به سمت آن کشیده میشوند و به او در آزادی از شرایطی که در آن اسیر شده، کمک میکنند.

شواهد حاکی از آن است که ظاهراً سایر لاروها متوجه تقلای لارو زندانی میشوند و همین امر است که آنها را به سمت آن لارو جلب میکند؛ محققان تلاش کردند با انجام آزمایشات بیشتر متوجه شوند چگونه این لاروها چنین تحرکی را از طرف لارو به دام افتاده درک میکنند؛ آنها با کمال شگفتی متوجه شدند این لاروهای نسبتاً نابینا قادر به رویت جنبوجوشهای لارو اسیر شده هستند.

لاروها با تکان سرهایشان به این سو و آن سو در واقع به نوعی حرکات اطرافشان را اسکن میکنند و همین کار در تشخیص شرایط اطراف به آنها کمک میکند؛ دانشمندان پس از انجام آزمایشات گوناگون به این جمعبندی رسیدند؛ رفتار لاروها حاکی از آن است که آنها بیشتر از آنکه بشنوند یا ارتعاشات را احساس کنند یا حتی بو بکشند، میبینند؛ این نتیجه به دلیل قدرت دید کم و محدود لاروهای حشرات میوهخوار بسیار شگفتانگیز بود.

نکته: در فرآیند دیدن، دادههای ورودی چشم به اندازه تجزیه و تحلیل مغز اهمیت ندارند؛ در این مورد به خصوص ظاهراً مغز لارو حشره میوهخوار این قابلیت را دارد که حداقل دادههای ورودی بصری را تجزیه و تحلیل کند.